Зертханалық сабақта ағылшын тілі · оқушылармен 12 әрекет

Зертханалық жұмыс тіл үйретуге ең ыңғайлы сабақ. Оқушы сөзді жай жаттамайды, оны қолымен істеп отырады: серіппені іледі, тасты суға түсіреді, секундомерді қосады. Етістік әрекетпен бірге есте қалады.

Төмендегі он екі әрекетті «Физика ағылшын тілінде» курсында қолданамыз. Әрқайсысы 3–10 минут алады, қосымша жабдық қажет етпейді, ал зертханалық жұмыстың өзі өзгермейді. Барлығын бір сабақта қолданудың қажеті жоқ: бір сабаққа екі-үшеуі жеткілікті.

Қысқаша кесте

Тәжірибеге дейін 1–5

1. Жабдықты ата

Мұғалім үстелге 5–6 құрал қояды немесе суретін көрсетеді. Оқушы құралды атап, оның неге арналғанын айтады. Үш сөйлемдік үлгі тақтада тұрады:

• This is a/an … — артикльмен: a stopwatch, an electronic balance
• It is used to measure …
• It measures to the nearest … — 0.1 mm, 1 °C, 0.01 s

Кеңес: алдымен құралдың атын емес, суретін көрсетіңіз. Оқушы алдымен өзі атап көрсін, содан кейін ғана дұрысын айтасыз. Apparatus пен equipment саналмайтынын бірден ескертіңіз: three pieces of equipment, бірақ three equipments емес.

2. Сөз қабырғасы

Сабақтың басында тақтаның бір шетіне үш-төрт етістікті предлогымен бірге жазасыз: hang … from, attach … to, lower … into, read … at eye level. Қазақша аудармасы бір рет қана беріледі. Сөз қабырғасы сабақ соңына дейін тақтада тұрады. Жиырма сөздің тізімі есте қалмайды, үш-төрт сөз қалады.

3. Пантомима

Бір оқушы әрекетті сөзсіз көрсетеді: тасты суға түсіреді, серіппені созады, секундомерді басады. Қалғандары толық нұсқаумен айтады: Lower the stone into the water! Сосын сыпайы түрімен: Could you lower the stone into the water, please? Етістікпен қатар предлогты да айтуға үйретеді. Сабақтың басында жылыну ретінде жақсы жүреді.

4. Суреттерді ретке қой

Тәжірибенің 5–6 қадамын суретке түсіріп, ретін араластырып береміз. Жұпта оқушылар ретін анықтайды, содан кейін әр қадамды пассивпен айтады:

• First, the mass of the stone is measured.
• Next, the can is filled with water up to the spout.
• Then, the stone is lowered slowly into the can.

Суретті өз зертханаңызда телефонмен түсірсеңіз жеткілікті. Бір рет түсірген сурет жылдар бойы қолданылады.

5. Болжам

Тәжірибе басталмас бұрын әр оқушы бір сөйлеммен болжам жасайды: I think the period will increase. · I think the stone will sink. Болжам дәптерге жазылады, сабақтың соңында нәтижемен салыстырылады: I was right / I was wrong, because…. Тіл жағынан — will мен because, физика жағынан — оқушы нәтижені күтіп отырады.

Тәжірибе барысында 6–8

6. Топтағы рөлдер

Төрт адамдық топта әр оқушының өз рөлі болады, ал әр рөлдің өз тіркестері бар:

Рөл карточкасына тек 3–4 тіркес жазылады. Келесі зертханалық жұмыста рөлдер ауысады.

7. Нұсқау беруші мен орындаушы

Бір оқушы жұмыс парағын оқиды, екіншісі тек оның айтқанын орындайды. Нұсқау беруші қадамды өз сөзімен айтуы керек: парақта The spring is hung from the clamp деп жазылса, ол Hang the spring from the clamp деп айтады. Орындаушы нұсқау түсініксіз болса, сұрайды: Sorry, from where? Тәжірибенің ортасында рөлдер ауысады.

8. Дауыстап санау және көрсеткіш айту

Тербелістерді санау, өлшенген мәнді айту ағылшынша жүреді. Маятникте санау нөлден басталады: zero, one, two… — әйтпесе бір тербеліс артық саналады. Әр көрсеткіш өлшем бірлігімен бірге айтылады: The extension is four point five centimetres. Тіл жағынан ештеңе қосылмайды, бірақ сандар мен бірліктер әр сабақта қайталанады.

Тәжірибеден кейін 9–12

9. Сипатта — сал

Жұптағы бір оқушы қондырғының суретін көреді, екіншісі көрмейді. Біріншісі бір минут ішінде қондырғыны сипаттайды, тәжірибенің атын айтпайды. Екіншісі дәптерге салады. Сосын салыстырады. Қажетті сөздер: on the left of, next to, above, below, at the bottom of, vertically, horizontally, hanging from, attached to.

10. Екі дауыс

Бір әрекет жұмыс парағында бір түрлі, сыныпта басқаша айтылады:

Жұпта бір оқушы сөйлемді оқиды, екіншісі оны екінші дауысқа айналдырады. Бұрыс етістіктерге назар аударыңыз: hang — hung, read — read, take — taken.

11. Бір минуттық есеп

Әр топ нәтижесін бір минут ішінде баяндайды. Үлгі тақтада тұрады:

• We measured … — өткен шақ
• When the length increased, the period increased. — нәтиже
• So, the longer the pendulum, the longer the period. — қорытынды

Сөйлемдерді алдын ала жазып, оқып беруге болады. Мақсаты — нәтижені ағылшынша айту, жатқа айту емес.

12. Шығу билеті

Сабақтың соңында әр оқушы қағаз парағына үш нәрсе жазады: бүгін қолданған бір етістікті предлогымен (lower … into), бір құралдың атын, бір нәтижені сөйлеммен. Билеттерді оқып, келесі сабақтың сөз қабырғасын соларға қарап құрасыз.

Тілдік қолдау: тақтада тұратын тіркестер

Зертханалық сабаққа керек тіркестердің көбі жиі қайталанады. Оларды бір рет тақтаға немесе плакатқа жазып қойса, әр сабақта қолдануға болады.

Ескерту: mustn’t — «болмайды», ал don’t have to — «міндетті емес». Және affect етістігі предлогсыз қолданылады: The length affects the period, ал affects on деген қате.